Nghệ An là một tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ, sở hữu danh lam thắng cảnh xinh đẹp cùng nền văn hóa đặc sắc, mang đậm bản sắc các dân tộc Việt Nam. Bên cạnh đó, nền ẩm thực Nghệ An cũng là một trong những đặc điểm thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế, với những hương vị làm say đắm lòng người.

Nghệ An – vùng đất địa linh nhân kiệt

Nhắc đến Nghệ An, người ta nghĩ ngay đến danh xưng quê hương của Hồ Chủ tịch kính yêu, nghĩ ngay đến sự chất phác, mộc mạc của những người dân nơi đây. Bên cạnh đó, Nghệ An cũng nổi danh trong lòng khách du lịch với những điểm du lịch hấp dẫn, là nơi lý tưởng để có kỳ nghỉ đậm chất văn hóa – lịch sử cũng như những giờ phút thư giãn lý tưởng.

Mộ bà Hoàng Thị Loan

Bà Hoàng Thị Loan có lẽ là người mẹ Việt Nam nổi tiếng nhất, đã có công sinh thành và nuôi dưỡng người con Nguyễn Sinh Cung, mà sau này là Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ của Cách mạng của Việt Nam.

Mộ của bà được xây dựng năm 1985, nằm ở khu vực xã Động Tranh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Điểm đặc biệt của công trình này là những con số gắn liền với cuộc đời của bà và của Bác Hồ được tinh tế đưa vào trong thiết kế của công trình này. Lối xuống bên phải có đúng 242 bậc, đánh dấu mốc năm 1942 – năm mà gia quyến đưa hài cốt bà về nơi đây hương khỏi. Phía bên trái của mộ được thiết kế với 269 bậc thang, khiến ta liên tưởng tới năm 1969 là năm mất của Bác Hồ, còn lối đi chính giữa san bia có 33 bậc – tượng trưng cho tuổi 33 của bà Hoàng Thị Loan.

Thành cổ Nghệ An

Thành cổ Nghệ An được xây bằng đất vào năm 1804, nằm trên địa phận 2 xã Vĩnh Yên và Yên Trường, nay thuộc thành phố Vinh. Đến năm Minh Mạng thứ 12 (1831), thành được cải tạo và xây lại bằng đá, có hình lục giác theo phong cách châu Âu.

Dáng vẻ trầm mặc và rêu phong của công trình thành cổ là điểm nhấn được ưa thích trong chuyến du lịch khám phá mảnh đất Nghệ An.

 

Làng Sen quê Bác

Làng Sen – hay làng Kim Liên, là nơi sinh thành và nuôi dưỡng cậu thiếu niên Nguyễn Sinh Cung, nơi hình thành những phẩm chất quý báu và tư tưởng chính trị vững vàng để sau này làm tiền đề cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Hồ Chí Minh. Nơi đây còn lưu giữ khá nguyên vẹn ngôi nhà lá đơn sơ của gia đình cụ Nguyễn Sinh Sắc nằm khuất sau những hàng cau xanh mướt.

Đến du lịch làng Sen quê Bác, khách du lịch không chỉ được hiểu rõ hơn về tuổi thơ vất vả những đong đầy tình thương của Bác, mà còn cảm nhận được sự bình yên, mộc mạc của những mái nhà tranh và cảnh sắc quê hương thanh bình.

 

Bãi biển Cửa Lò

Một trong những điểm thu hút đông khách du lịch nhất tại Nghệ An là bãi biển Cửa Lò trong xanh – một trong những bãi biển đẹp nhất ở miền Trung. Với đường bờ biển kéo dài hơn 12km, lớp cát trắng sánh mịn, biển Cửa Lò sẵn sàng chinh phục du khách bởi vẻ đẹp tự nhiên hút hồn.

 

Những sản vật giản dị mà đong đầy tình thương

Đặc sản

Tương Nam Đàn

Đây là loại tương quen thuộc với các bữa ăn của người dân Nghệ An, được xem là món gia vị không thể thiếu khi ăn các món như thịt dê, thịt me hay các món ăn dân dã như rau luộc trong bữa cơm hàng ngày của mỗi gia đình.

 

Nguyên liệu làm ra loại tương này đều từ thiên nhiên: đậu nành, nếp, muối không Iốt và nước. Để tạo nên hương vị đúng chuẩn, người làm sẽ phải tuân theo quy trình phức tạp và tỉ mỉ trong chế biến các loại nguyên liệu. Hạt đậu nành phải đều, chắc mẩy, sau khi rang chín thì để nguội rồi tách vỡ đôi, vỡ ba chứ không xay nát, sàng bỏ vỏ rồi cho vào nồi nấu hơn 1 ngày mới sẵn sàng cho vào chum để ủ.

Chất lượng của tương khi đạt tiêu chuẩn tương ngon, tương ngọt: là tương được nắng, làm bằng mốc nếp thơm, nhiều đỗ. Màu của tương không có màu nâu như tương bần, mà có màu vàng óng sánh như mật ong.

 

Nhút Thanh Chương

Món ăn nghe tên có vẻ lạ, thực chất chỉ là 1 loại đặc sản Nghệ An được làm từ sợi mít. Món ăn là thức quà dân dã, truyền thống của mọi gia đình xứ Nghệ, được chế biến từ xơ mít non, có vị chua chua, giòn giòn của mít non kết hợp với vị mặn của muối, cay xè của ớt, vị thanh ngọt của đường mía quyến luyến nơi đầu lưỡi, khiến thực khách nhớ mãi không quên.

Nhút được làm nhiều tại huyện Thanh Chương, Nghệ An, đóng hộp tiện lợi phù hợp để du khách mua về làm quà cho chuyến đi của mình. Nhút Thanh Chương có thể ăn không, chấm cùng nước nắm hoặc chế biến thành các món nộm, xào, nấu canh,… đều rất ngon.

Để làm nhút, người dân địa phương thường lựa chọn những quả mít xanh, non, đem gọt sạch vỏ ngoài rồi rửa sạch nhựa và thái sợi nhỏ. Tiếp đến cho sợi mít vào trộn đều với muối rồi bỏ vào cối giã sơ cho mềm. Đem thành phẩm này cho vào chum hoặc vài sành đổ ngập nước muối loãng, ủ từ 5 – 6 ngày là đã ăn được.

 

Cháo lươn

Nhắc đến các món ăn Nghệ An thì không thể không nhắc đến món cháo lươn tại thành phố Vinh. Cháo lươn Nghệ An có một hương vị đặc biệt so với các loại cháo khác, từ việc lựa chọn nguyên liệu lươn sạch, béo, vàng óng qua bàn tay khéo léo của người nấu tạo nên một món ăn thanh mát và “thu hút” thực khách thưởng thức.

 

Chất lượng của món cháo lươn sẽ phải đảm bảo, miếng thịt lươn vừa mềm, vừa ngọt mà vẫn giữ được độ dai vừa phải hơn nữa cháo ninh không quá nhão cộng thêm nước làm lươn tạo ra một bát cháo thực sự đặc biệt và hấp dẫn.

Suất ăn nóng hổi khi bưng ra dậy mùi thịt lươn, cùng các loại rau gia vị sẽ khiến bạn không khỏi xuýt xoa. Khi thưởng thức, thực khách có thể kèm thêm chút ớt ngâm dấm hay ớt tươi để tăng hương vị. Những con lươn đồng nhỏ, mình thon, thịt chắc đã được gỡ thịt có màu vàng bắt mắt, ăn có vị ngọt và lạ miệng. Cháo sóng sánh, thơm mùi gạo, hạt nở bung. Đây là món ăn không thể bỏ lỡ khi tới Nghệ An, đặc biệt là với những ai có cơ hội ghé thăm thành phố Vinh xinh đẹp.

 

Cháo Canh

Nghe cái tên món ăn, hẳn nhiều người sẽ nghĩ nó là sự kết hợp có phần “dị” của cháo và canh. Thế nhưng món ăn này lại được làm từ thành phần chủ yếu là bột mỳ cán thành sợi tròn và nhỏ; kết hợp với nước hầm xương thơm ngào ngạt.

Theo chủ một quán ăn lâu năm ở Vinh, sở dĩ món ăn mang cái tên “cháo canh” do nước dùng phải nấu để đạt độ sánh như cháo. Sợi bánh cho vào đun sôi lại vài phút rồi vớt ra chứ không chỉ nhúng qua nước sôi như cách nấu bún hay phở ở miền Bắc. “Linh hồn” của món ăn là nước dùng được nấu từ xương heo cùng các gia vị, có độ sánh và mùi thơm phức. Thường nước dùng luôn phải nấu từ sáng sớm, ninh xương càng lâu nước càng ngọt. Ăn kèm với sợi bánh còn có vài lát thịt heo, chả, trứng cút luộc, thịt cá hoặc tôm, tuỳ theo từng nơi.

 

Bánh Ngào

Bánh ngào cũng được làm từ bột nếp như bánh trôi, bên trong có nhân thịt, nhân đậu xanh hoặc nhân lạc tùy sở thích cá nhân, thay vì nấu với nước đường ăn thanh đạm thì bánh ngào được nấu với mật mía ăn rất đậm đà.

Nhờ vị thơm cay nồng của gừng có tác dụng làm ấm người rất tốt, bánh ngào được người dân xứ Nghệ ưa chuộng đặc biệt vào mùa đông, các dịp lễ Tết. Ở nhiều vùng tại Nghệ An, bánh ngào còn là món ăn dùng để cúng tổ tiên đêm giao thừa hàng năm, vì vậy nó cũng là dấu hiệu của ngày Tết tại địa phương này.

 

Bánh đa xúc hến

Bánh đa xúc hến là món ăn rất quen thuộc với người dân xứ Nghệ. Hến lấy được từ sông Lam, sau khi tách vỏ, xào cùng hạnh mỡ béo ngậy và thơm lừng. Kết hợp cùng với hến là những chiếc bánh đa Đô Lương giòn tan được dùng thay thìa, một sự kết hợp quá hoàn hảo làm nên món đặc sản Nghệ An đầy quyến rũ. Gia vị để ăn cùng bánh đa là lạc rang giã nhỏ, rau sống và ớt để thêm kích thích vị giác.

 

Giò me

Một loại đặc sản Nghệ An rất được ưa chuộng để mua về làm quà cho gia đình và bạn bè, cũng như thích hợp để biếu, tặng các dịp lễ, tết, vừa đơn giản, gần gũi lại tình cảm.

Để chế biến ra được khúc giò me thơm ngon, người dân địa phương thường chọn những miếng thịt me (thịt bê ) non, thớ thịt chắc, mềm và không có hoặc ít mỡ. Tẩm ướp thịt me với gia vị, thảo quả, hạt nêm, bột ngọt và hạt tiêu cho thơm và hấp dẫn hơn. Phần bì me đem xay nhuyễn như giò, thêm chút gia vị, mắm muối rồi đem đi chế biến.

Giò me có vị thơm ngọt lạ miệng đặc trưng của thịt me vừa có vị cay của hạt tiêu, vị thơm và đậm đà của gia vị. Từng miếng giò me màu hồng được cắt mỏng bày ra đĩa, chấm cùng tương ớt hoặc nước mắm nguyên chất và nhâm nhi chén rượu vừa khoái khẩu vừa ngon miệng một cách lạ lùng. Đây là món ăn thơm ngon cho các bữa cơm gia đình và cũng là món quà biếu ý nghĩa dành cho bạn bè và người thân mà bạn có thể quan tâm.

 

Trái cây

Cam xã Đoài

Chỉ có ở xã Đoài, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An mới trồng được loại cam mới có vị ngọt, hương thơm khó lẫn với các loại cam khác trên thị trường. Những quả cam màu vàng tươi tắn, căng mọng, hương thơm nồng quyến rũ và vị ngọt đặc trưng đủ khiến những vị khách khó tính nhất cũng nhớ mãi, thòm thèm không nguôi. Không chỉ có nhiều giá trị dinh dưỡng cao tốt cho sức khỏe, cam xã Đoài còn được dùng để ngâm thành đặc sản rượu cam được cánh mày râu ưa thích.

 

Nông sản

Lạc nhân

Lạc nhân vốn là một trong những sản phẩm nông sản chủ lực của Nghệ An. Hiện nay, tỉnh Nghệ An chiếm gần 1/4 diện tích trồng lạc của cả nước, đứng đầu về sản xuất lạc nhân. 20 huyện, thành, thị xã của tỉnh đều trồng lạc, trong đó có 6 huyện là Diễn Châu, Nghi Lộc, Quỳnh Lưu, Nam Đàn, Cửa Lò, Thanh Chương và thành phố Vinh đã hình thành vùng chuyên canh lạc và mô hình trồng lạc công nghệ cao phục vụ xuất khẩu.

Ngoài mục đích sử dụng trong thực phẩm hằng ngày, hạt lạc còn chứa nhiều vitamin nhóm B và là nguyên liệu chính để sản xuất dầu ăn, bánh kẹo, pho mát… có giá trị cao.

 

Sắn

Cùng với lạc, sắn cũng là một trong những mặt hàng nông sản chính của tỉnh Nghệ An. Với đặc điểm là vùng đất nửa trung du, nửa miền núi, đất tầng canh tác dày, không bị ngập úng, tơi xốp, giàu chất dinh dưỡng, đất đai của tỉnh Nghệ An thích hợp cho việc trồng và hình thành các vùng nguyên liệu sắn.

Việc sản xuất sắn tại Nghệ An hiện nay đã bước đầu áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, dây chuyền công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn của TRUNG TÂM CHỨNG NHẬN PHÙ HỢP (QUACERT). Đến nay, mặt hàng nông sản này của tỉnh Nghệ An đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như: Trung Quốc, Malaysia, Ấn Độ, Australia, Gambia, Senegan, Li băng và Srilanka…

 

Sữa

Tỉnh Nghệ An còn có thế mạnh về sản phẩm sữa. 3 năm gần đây, đàn bò sữa ở Nghệ An trở thành một loại vật nuôi chủ lực của tỉnh, đem lại hiệu quả kinh tế thực sự to lớn cho các doanh nghiệp. Hiện nay, Nghệ An có trang trại bò sữa của Công ty CP Thực phẩm TH và Công ty Vinamilk, và các trang trại, gia trại khác. Những sản phẩm từ bò sữa (sữa bò) chủ yếu được các đơn vị sản xuất sữa tươi, sữa chua, sữa nhân tạo như sữa đặc, sữa bột.

 

Hải sản

Mực nháy

Mực nháy là những con mực bắt lên bờ lúc còn sống, mình trong suốt, làn da lúc nào cũng nhấp nháy những đốm lân tinh. Mực được chế biên ngay sau khi bắt lên bờ nên giữ được đô tươi ngon. Đặc biệt là loại mực này chỉ có thể thướng thức tại biển Cửa Lò và theo thuyền của ngư dân đi câu mực đêm. Thưởng thức ngay sau khi mực được câu ngay tại trên thuyền, du khách sẽ được nếm hương vị tươi ngon nhất của loại mực này.

 

Làng nghề

Bên cạnh những thắng cảnh hùng vĩ và nhuốm màu lịch sử, du khách đến thăm quê Bác còn có thể tới thăm quan các làng nghề truyền thống lâu đời. Mỗi làng nghề là nguồn tư liệu lịch sử và văn hóa vô giá, cũng là cơ hội để du khách trải nghiệm cuộc sống địa phương và thưởng thức các món đặc sản hấp dẫn. Hiện nay Nghệ An có tới 139 làng nghề và hơn 400 làng có nghề đang được khôi phục và phát triển. Trong đó có một số làng nghề nổi tiếng là điểm thu hút khách du lịch là: làng nồi Trù Sơn, làng nghề miến gạo Quy Chính, làng đóng tàu Trung Kiên, làng cói Hưng Hòa…

Làng nồi Trù Sơn

Làng Trù Sơn, còn gọi là làng Nồi, xưa thuộc Trù Ú, cách thị trấn Đô Lương 20km về phía Đông Nam; nghề chính của làng là trồng lúa, nghề phụ là làm gốm “vắt đất làm nồi”. Theo các nhà nghiên cứu ở Bảo tàng Dân tộc học, Trù Sơn là làng nghề nồi đất vào loại cổ nhất trên toàn quốc. Nhiều tài liệu cho thấy nghề làm gốm có ở Trù Sơn từ đời Trần, khoảng thế kỷ 13.

Khác với Phù Lãng hay Bát Tràng, nghệ nhân làm nồi đất ở Trù Sơn có những cách thức, kỹ thuật khéo léo, kỹ xảo riêng để làm nên những sản phẩm nồi đa dạng, đa dụng trong cuộc sống. Những hòn đất sét có màu đỏ, dẻo qua bàn tay thô ráp nhồi nặn của người thợ, qua lửa khói nung lên, rồi trở thành những nồi, niêu, chảo, ấm; rồi lên xe thồ và “phủ sóng” cả nước.

Gốm Trù Sơn được ví như một cô gái quê chưa hề được trang điểm, không biết làm dáng nhưng lại có những nét duyên ngầm. Đặc điểm khá riêng biệt của dòng gốm này là đơn giản, thô mộc, không men tráng và hoàn toàn không có dấu hiệu của nghệ thuật trang trí. Tuy nhiên, gốm Trù Sơn có những ưu điểm rõ rệt về độ mỏng và nhẹ. Với độ mỏng lý tưởng đó thì độ thấm nước gần như không có.

 

Làng nghề miến gạo Quy Chính

Xóm Quy Chính 1 và 2 xã Vân Diên huyện Nam Đàn được công nhận làng nghề từ năm 2006, làng có truyền thống làm nghề sản xuất miến gạo từ lâu đời. Miến gạo nơi đây là loại thực phẩm dạng sợi khô giàu protein, trong miến còn chứa nhiều dưỡng chất và gần như không chứa chất béo, hàm lượng tinh bột trong miến cũng được cho là khá thấp, rất tốt cho những người muốn giảm cân.

Làng đóng tàu thuyền Trung Kiên

Làng Trung Kiên có tên cổ là Hùng Lao (Hoàng Lao), nằm ở cửa sông Cấm, thuộc địa phận xã Nghi Thiết, huyện Nghi Lộc. Nghề đóng tàu thuyền ở đây có khoảng từ 700 năm trước. Đến nay, trải qua nhiều biến cố thăng trầm, làng nghề vẫn luôn tồn tại, phát triển. Trong thời kì dân tộc Việt Nam tiến hành các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, Trung Kiên chính là một trong những xưởng sản xuất chính làm nên những tàu, thuyền phục vụ chiến đấu, vận tải.

Ngày nay, Trung Kiên đóng tàu với kỹ thuật cao, nhất là loại tàu thuyền công suất lớn. Người Trung Kiên biết kết hợp kỹ thuật hiện đại với kinh nghiệm quý báu từ truyền thống để tạo nên tàu thuyền vững chắc, bền đẹp.

Vào dịp đầu Xuân năm mới, du khách nên về với Trung Kiên để được chứng kiến nghi lễ khai mộc thiêng liêng của người dân làng nghề. Mỗi cơ sở đóng tàu, thuyền sẽ chọn cho mình một giờ khai mộc khác nhau tùy theo yếu tố hợp tuổi với người chủ xưởng. Nghi lễ khai mộc bên cạnh ý nghĩa tâm linh còn mang giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục thế hệ trẻ nhớ đến thuở lập làng lập nghề, tri ân nghề đóng thuyền đã mang lại cho làng sức sống bền bỉ.

 

Làng nghề dệt thổ cẩm Bản Xiềng

Đến làng nghề dệt thổ cẩm bản Làng Xiềng, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nhiều loại sản phẩm như: khăn, váy, áo… với những nét họa tiết, hoa văn phong phú mang giá trị nghệ thuật cao, phản ánh tay nghề khéo léo của những người thợ lành nghề và nghệ nhân. Nhiều hoa văn được truyền lại từ hàng trăm năm trước, qua người mẹ truyền cho con gái hoặc con dâu. Các hoa văn mô phỏng các con vật, loài cây trên rừng, hay các vì sao trên trời, nghĩa là tất cả những gì gần gũi, thân thuộc với người Thái, với triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên được người dân đưa vào sản phẩm.

 

Tỉnh Nghệ An quả thật mang những giá trị văn hóa, lịch sử, xã hội đòi hỏi khách du lịch phải đào sâu tìm hiểu mới có thể cảm nhận hết được. Nếu chưa có cơ hội tới thăm mảnh đất này, bạn vẫn có thể dễ dàng khám phá, trải nghiệm các sản vật địa phương chỉ bằng việc tìm mua những loại đặc sản này thông qua sàn thương mại điện tử Voso. Đây cũng là cách đơn giản và hiện đại mà mỗi chúng ta có thể làm để ủng hộ sản vật địa phương và góp phần cải thiện đời sống kinh tế cho người dân tỉnh Nghệ An.