Bắc Ninh là nơi hội tụ nhiều tinh hoa làng nghề truyền thống, những lễ hội dân gian và phong tục tập quán đặc sắc, là điểm hẹn hấp dẫn với du khách trong nước và quốc tế. Và cũng là vùng địa linh nhân kiệt với nền văn hóa lâu đời. Đi về Bắc Ninh, khám phá vùng đất của những di tích, di sản văn hoá. Vùng đất quan họ còn nổi tiếng với vô vàn đặc sản Bắc Ninh thơm ngon tuyệt vời, cùng Voso khám phá nhé!

1. Những di tích lịch sử có một không hai

Chùa Bút Tháp

Chùa Bút Tháp được biết đến là một trong những danh lam cổ tự đẹp nhất ở vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ, vẫn bảo tồn được tương đối nguyên vẹn cho đến ngày nay, cách thủ đô Hà Nội khoảng gần 30km và chùa Dâu 3km. Ngôi chùa nằm kề bên bờ nam Sông Đuống.

Ảnh: Di tích quốc gia đặc biệt chùa Bút Tháp

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, chùa Bút Tháp luôn được bảo vệ, giữ gìn và tôn tạo ngày càng đẹp hơn trở thành một trong những điểm tham quan – Du lịch tâm linh nổi tiếng ở vùng Bắc Ninh – Kinh Bắc. Hàng năm, mọi người dân trong vùng và du khách gần xa luôn nhớ và trở về dự lễ hội chùa, được tổ chức vào ngày 24 tháng 3 ( Âm Lịch). Hội chùa Bút Tháp được diễn ra trong niềm vui náo nức và lòng sùng kính của khách thập phương mỗi khi đến với chùa.

Chốn danh lam cổ tự Bút Tháp ngày nay đang là điểm đến thường xuyên của đông đảo du khách trong nước và quốc tế, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử văn hóa của vùng quê văn hiến Kinh Bắc. Năm 2013, chùa Bút Tháp được Nhà nước xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt.

Đền Đô (Đền Lý Bát Đế)

Đền Đô (còn gọi là đền Lý Bát Đế) nằm cách thủ đô Hà Nội gần 20km về phía Bắc, là một quần thể kiến trúc tín ngưỡng thờ tám vị vua đầu tiên của nhà Lý. Năm 1989, đền Đô được phục dựng theo đúng hình dáng và kiến trúc ban đầu.

Ảnh: Di tích quốc gia đặc biệt Đền Đô

Dền Đô khắc đậm hào khí Thăng Long, ghi đậm dấu ấn lịch sử. Đền được dựng trên nền đất mà xưa. Nền đất vua Lý Công Uẩn đăng quang và trở lại thăm quê hương. Theo sử sách, dân làng Đình Bảng đã cho xây dựng một ngôi nhà lớn. Đó làm nơi nghênh tiếp nhà vua. Khi vua Lý Công Uẩn băng hà, Lý Thái Tông lên ngôi kế vị vua cha. Ông đã cho sửa sang lại ngôi nhà xưa. Ông chọn đó làm nơi thờ vua cha. Từ đó đền trở thành nơi thờ tự các vị vua nhà Lý sau khi băng hà.

Đền Bà Chúa Kho

Đền được xây dựng theo lối kiến trúc cổ từ thế kỷ XIX theo kiểu chữ T với những đường nét chạm khắc công phu. Ngoài ra, đền Bà Chúa Kho là một di tích lịch sử quan trọng nằm trong quần thể di tích của khu Cổ Mễ bao gồm: Đình – Chùa – Đền đã được nhà nước công nhận. Không chỉ là di tích lịch sử có giá trị văn hóa cao mà nơi đây còn mang giá trị tín ngưỡng tâm linh, thu hút nhân dân khắp cả nước hành hương mỗi dịp lễ hội hàng năm.

Ảnh: Di tích lịch sử - Đền Bà Chúa Kho

Đền Bà Chúa Kho cũng mang một truyền thuyết vô cùng sâu sắc. Tương truyền bà Chúa Kho là người phụ nữ vừa xinh đẹp vừa khéo léo. Theo tục truyền hàng năm, người dân nơi đây lấy ngày 14 tháng Giêng là ngày Lễ hội Đền Bà Chúa Kho nhằm tưởng nhớ đến những công lao to lớn của bà.

Chùa Phật Tích

Đây là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời với kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lý. Theo tài liệu cổ, chùa Phật Tích được khởi dựng vào năm Thái Bình thứ tư (1057) với nhiều tòa ngang dãy dọc. Năm 1066, vua Lý Thánh Tông lại cho xây dựng một cây tháp cao. Sau khi tháp đổ mới lộ ra ở trong đó bức tượng Phật A-di-đà bằng đá xanh nguyên khối được dát ngoài bằng vàng. Ghi nhận về sự xuất hiện kỳ diệu của bức tượng này, làng đổi tên là Phật Tích và dời cả lên trên sườn núi.

Lễ hội chùa Phật Tích thường được tổ chức trong ba ngày, từ mùng 3 đến mồng 5 Tết âm lịch hàng năm, trong đó ngày chính hội là mồng 4. Từ ngày khai hội (mùng 3 tết), rất đông du khách đã kéo về chùa Phật Tích để lễ Phật, cầu bình an. Hàng vạn người có mặt tại đây đã khiến các lối lên chùa, tháp chuông, Đại phật tượng A di đà chật cứng.

Ảnh: Di tích quốc gia đặc biệt - Chùa Phật Tích

Chùa Dạm

Chùa Dạm được biết đến như một đại danh lam thời Lý. Theo các nhà nghiên cứu, cột đá chùa Dạm được tạc vào thế kỷ XI có tên chữ là Lãm Sơn Tự. Cây cột đá giờ không còn nguyên vẹn như trước nhưng vẫn mang một giá trị nghệ thuật đặc sắc của điêu khắc thời Lý – một nền điêu khắc đặc sắc bậc nhất trong lịch sử nghệ thuật Việt Nam.

Có rất nhiều giả thuyết được các nhà khảo cổ học, nhà nghiên cứu đưa ra khi tìm hiểu về cây cột đá này. Có giả thuyết cho rằng, cột đá chùa Dạm là một cột cờ, cũng có giả thuyết cho đó là cột đỡ của ngôi chùa một cột xưa kia.

Ảnh: Di tích Chùa Dạm

Đây là một biểu tượng trong tín ngưỡng phồn thực dân gian có nguồn gốc từ văn hóa Chăm Pa. Những tranh luận, giả thuyết sẽ vẫn còn được tiếp tục và cần một lời giải đáp thực sự cho câu chuyện về cột đá chùa Dạm.

2. Đặc sản Bắc Ninh nổi tiếng

Quê hương của những làn điệu dân ca quan họ có rất nhiều món ngon như: thịt chuột Đình Bảng, nem làng Bùi, gà Hồ, bánh phu thê…khiến bạn không thể cưỡng nổi khi tới nơi đây.

Đặc sản Bắc Ninh: Thịt chuột Đình Bảng

Đặc sản Bắc Ninh - 1

Thịt chuột đồng có màu trắng và thơm ngon như thịt gà. Nó được sử dụng như một nguyên liệu chính. Thịt chuột kết hợp với các phụ gia để chế biến nhiều món ăn từ đơn giản đến cầu kỳ. Trong đó, phổ biến nhất là thịt luộc ép lá chanh. Người dân ở Đình Bảng cho biết, ăn thịt chuột đồng rất lành, có tác dụng mạnh làm giảm đau, liền xương.

Đặc sản Bắc Ninh: Nem làng Bùi

Dac san Bac Ninh - 2

Nem Bùi được khai sinh ở làng Bùi Xá, xã Ninh Xá, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Nghề làm nem ở đây đã có hàng trăm năm. Đời này kế tiếp đời kia phát triển và gìn giữ nghề cha ông để lại. Nguyên liệu làm món nem Bùi phải là giống lợn ỉ đen. Lưng gẫy hình yên ngựa. Mõm ngắn nuôi bằng cám gạo, Ngoài ra còn có bèo cái, hoặc rau chuối. Cả con lợn thịt ra cũng chỉ lấy được hai cái thăn và phần mỡ gáy để làm nem. Công đoạn làm rất công phu và cẩn thận.

Lấy một nhúm nem quấn với lá sung cắn một miếng ngon tuyệt. Nem Bùi không cần chấm với nước chấm vì nem đã đầy đủ gia vị vừa ăn.

Đặc sản Bắc Ninh: Gà Hồ

10 món ngon nức tiếng xa gần ở Bắc Ninh - 3

Gà Hồ mang rộn rã sinh sôi

Gà lại vào tranh thắm nghĩa đời

Lúa bên ngô vun nguồn gốc lạc

Hội thi càng quý nét tinh khôi”…

Đó là những vần thơ mà các cụ cao tuổi trong làng Lạc Thổ, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành truyền tai nhau khi nói về gà Hồ.

Người dân nơi đây không nhớ rõ gà Hồ có từ bao giờ. Nhưng tên tuổi của nó gắn với dòng tranh Đông Hồ. Đây là giống gà đẹp mã. Gà Hồ thịt thơm, giòn, ngọt, ăn một lần là nhớ mãi. Vì là loại gà giống to nên gà muốn ăn thịt được phải từ 2,5-3 kg trở lên. Vì thế thời gian nuôi một con gà thịt kéo dài đến 7-8 tháng.

Đặc sản Bắc Ninh: Bún làng Tiền

10 mon ngon o Bac Ninh - 4

Không biết tự bao giờ món bún đã trở thành một món ăn không thể thiếu trong đời sống con người Kinh Bắc. Mỗi khi thưởng thức món riêu cua, chả nướng, bún ốc… người dân xứ Kinh Bắc lại nhắc tới bún làng Tiền, xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh.

Để làm ra được sợi bún tươi ngon thì cần trải qua rất nhiều các giai đoạn khác nhau. Đầu tiên gạo được ngâm một ngày và ủ thêm 4 ngày. Sau đó được xay thành bột nước. Tiếp theo, để bột lắng 3 ngày. Bỏ phần nước trong. Lấy phần bột đã lắng cứng, cho vào máy làm bún. Bột được lấy thành tảng cho vào cối của máy. Máy tự khuấy nhuyễn với lượng nước vừa đủ, thành bột sền sệt. Bột được dẫn xuống khay, bầu chứa. Nhờ lực ép của máy, bột được đưa qua bầu hơi nóng làm chín . Cuối cùng ép qua khuôn tạo thành sợi bún. Bún sau khi ngâm qua nước vớt lên, để ra từng mớ.

Đặc sản Bắc Ninh: Cỗ chay Đào Xá

10 mon an noi tieng o Bac Ninh - 5

Không những được biết đến là một làng quan họ gốc, một trong những tài của người Đào Xá xưa kia là làm cỗ chay đãi khách vừa ngon vừa khéo.

Hàng năm, cứ vào ngày hội chùa (mồng 7 tháng Giêng) dân làng Đào Xá lại làm cỗ chay đãi khách. Cỗ chay Đào Xá gồm bánh chưng, bánh rợm, bánh rán, bánh cắp, một đĩa giò, 4 bát nấu, 5 bát cháo cái… Trong những món ăn chay nói trên, bánh cắp và cháo cái là hai món đặc trưng, không thể thiếu trên mâm cỗ mời khách của làng Đào Xá.

Đặc sản Bắc Ninh: Bánh tẻ làng Chờ

Nhung mon an noi tieng o Bac Ninh - 6

Bánh răng bừa hay còn gọi là bánh tẻ. Đây là một thứ quà quê nổi tiếng của thị trấn Chờ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Vị ngọt từ thịt, mùi thơm của hành, cái giòn của mộc nhĩ và sự dẻo thơm của bột bánh.

Bánh tẻ ăn lúc còn nóng vừa có độ giòn lại vừa có vị đậm, vị béo của nhân, nồng nàn của mùi lá, không thể lẫn vào thứ bánh tẻ nào khác được. Bánh khi ăn chấm với tương ớt hoặc nước mắm ớt, tùy sở thích của từng người.

Đặc sản Bắc Ninh: Bánh khúc làng Diềm

Nhung mon an nhat dinh phai thuong thuc khi den Bac Ninh - 7

Trong bánh, ngoài xôi, lớp nếp óng dẻo bọc lấy lớp nhân đậu xanh bên trong, không phải là bánh, chẳng hẳn là xôi. Đó chính là bánh khúc – đặc sản làng Diềm, ven hữu ngạn sông Cầu, thuộc xã Hòa Long, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Sở dĩ có tên bánh khúc là vì nguyên liệu chính để làm bánh là rau khúc. Rau khúc có hai loại: khúc tẻ và khúc nếp. Khi làm bánh, người ta thường chọn lá khúc nếp, bởi lá khúc nếp thơm ngon hơn nhiều.

Bánh khúc làng Diềm có 2 loại: nhân hành và nhân đỗ. Bánh khúc nhân đỗ có vị bùi của đỗ, béo của thịt mỡ và thơm của hạt tiêu. Bánh khúc nhân hành có khác hơn đôi chút. Hành được dùng làm nhân bánh khúc nhất thiết phải là hành khô. Cộng thêm mộc nhĩ, hạt tiêu, răm, thịt ba chỉ băm nhỏ trộn lẫn với nhau. Dù là bánh nhân đỗ hay nhân hành thì vỏ bánh và nhân cũng đều phải nêm một lượng gia vị vừa đủ. Bánh mặn làm mất đi vị bùi, béo. Nếu nhạt bánh sẽ có mùi ngai ngái.

Bánh khúc thường được người dân làng Diềm nặn với 2 hình thức: tròn như bánh rán hoặc hình tai voi. Dù với hình thức nào, vỏ bánh cũng phải dát mỏng mà không để lộ nhân.

Đặc sản Bắc Ninh: Bánh phu thê Đình Bảng

10 mon an nhat dinh phai thuong thuc khi den Bac Ninh - 8

Được gói bằng những tấm lá dong giản dị, rồi luộc lên. Bánh phu thê không khoe mùi tỏa hương như bánh rán, bánh khúc. Chỉ tới khi bóc bánh đặt lên đĩa sứ người ta mới thật sự ngỡ ngàng. Dưới lớp vỏ bánh sắc vàng trong suốt rắc lấm tấm những hạt vừng đen, nhân bánh hiện ra. Ngoài đỗ xanh đãi sạch vỏ đã được hấp chín đánh tơi, người ta còn cho thêm đường trắng, cùi dừa, hạt sen và các hương ngũ vị.

Khi làm bánh phải dùng nước quả dành dành nhào bột để lấy mầu sắc tự nhiên chứ không được pha phẩm mầu.

Nhân bánh hình tròn nằm trong vỏ bánh bẻ khuôn hình vuông bằng lá dừa. Đây là biểu tượng vuông tròn của triết lý âm dương.

Lá gói bánh cũng là lá dong gói bánh chưng. Nhưng phải làm kỹ hơn lá bánh chưng. Sau khi rửa sạch lá để ráo nước người ta phải tước bớt cọng. Lá lót trong phải là lá chuối tây dẻo luộc chín hong khô. Không được dùng lá chuối tiêu.

Đặc sản Bắc Ninh: Tương Đình Tổ

10 dac san o Bac Ninh - 9

Trên khắp cả nước có rất nhiều loại tương gắn liền với địa danh nổi tiếng như Tương Bần (Hưng Yên), Cự Đà (Hà Tây cũ), tương Nam Đàn (Nghệ An)…tuy nhiên, loại tương đặc biệt nhất phải kể đến tương Đình Tổ (Thuận Thành, Bắc Ninh).

Tương Đình Tổ khác với các tương khác bởi lẽ nguyên liệu chính là ngô. Ngoài ra còn có đỗ tương và gạo nếp cái hoa vàng. Tất cả đều được ủ và lên men tự nhiên không dùng bất kỳ một loại hoá chất hay men phụ trợ nào.

Thông thường một mẻ tương phải được ủ kỹ trong vòng nửa tháng mới có thể mang ra xay để tạo ra tương thành phẩm. Tương thành phẩm sẽ có màu đỏ nâu, đặc sánh. Mùi thơm vị ngọt bùi, ngậy béo đặc trưng của gạo nếp, của ngô. Tất cả tạo cho tương ăn có giá trị dinh dưỡng riêng. Tương thường được dùng chấm rau luộc, thịt lợn, thịt bò, cá nướng, bánh đúc, bánh tẻ, bún, dùng kho cá, kho thịt…

Đặc sản Bắc Ninh: Cháo thái Đình Tổ

mon ngon nen an o Bac Ninh - 10

Cháo thái đã có mặt trong đời sống của người dân Đình Tổ từ lâu đời

Cháo thái có cách nấu không quá cầu kỳ. Gạo được xay nhuyễn rồi trộn với nước vo thành một cục to. Nước dùng để nấu cháo thường là nước ninh thịt gà hoặc thịt lợn. Khi nồi nước dùng đang sôi trên bếp thì dùng dao thái cục bột thành lát mỏng cho rơi xuống nồi. Khi cháo chín, cho hành hoa, hạt tiêu, mắm, muối vừa ăn. Thịt gà, thịt lợn nhừ có trong cháo cùng tất cả gia vị được quyện chung vào nhau. Nồi cháo thái vừa lạ vừa ngon miệng.

Người làng Đình Tổ còn có một cách đặc biệt để thưởng thức món ăn này. Thay vì dùng thìa thì những đôi đũa lại là sự lựa chọn hàng đầu. Cháo thái ngon nhất khi còn nóng.

Vậy là Vỏ sò đã mang đến một bức tranh về mảnh đất Bắc Ninh xinh đẹp, với vô vàn đặc sản trứ danh, mang đậm bản sắc văn hóa con người phồn hậu nơi đây.
Vỏ sò tự hào là sàn đặc sản hàng đầu Việt Nam, với hàng ngàn đặc sản ba miền Bắc Trung Nam. Dưới sự bảo trợ của Viettel Post, và sự hợp tác với iCheck giúp truy xuất nguồn gốc sản phẩm, khách hàng có thể hoàn toàn yên tâm lựa chọn mua đặc sản trên Vỏ sò: Chất lượng tốt, giao hàng nhanh, tạo dựng mạng lưới đặc sản được hàng ngàn quý khách hàng tin tưởng.

Vào ngày Vỏ sò chọn mua đặc sản Bắc Ninh ngay nhé!